Loopt de Canadees voor Frankrijk, of toch voor zichzelf?

in Tekst 5 minuten

Gelukkig zat ik al op het toilet, want anders was mijn broek en plein public tot op mijn enkels afgezakt. KLM-OR-voorzitter Jan Willem van Dijk laat in Trouw optekenen (hier via Topics) dat hij vermoed dat de aanstelling van de Canadese Ben Smith als hoogste baas van Air France – KLM “een strategie is geweest van de Franse staat”. Right.

Eerste gedachte: tijd om de blog die ik vorig jaar over het tweetal schreef nog maar ‘ns te delen.

Tweede gedachte: nee, dat is te makkelijk. Want de opstelling van KLM – en vooral: die van de Nederlandse staat – is mijns inziens zó kinderachtig en zó onproductief, dat ik aan 160 karakters tekort kom.

Vroeger

Laten we, voor wat historisch perspectief, eens een paar jaar teruggaan. Rond die tijd werden Air France managers de kleren van het lijf gerukt en stond Nederland vol verbazing te kijken wat er zich één taalgebied zuidelijker afspeelde. “Die stakingsbeluste Fransen ook altijd”, “ze maken het bedrijf kapot”, “KLM is tenminste weer op de goede weg” – dat was toen de tendens. Terechte constateringen, in mijn optiek. Sinds de tijden van faam en glorie is er nogal wat veranderd in de luchtvaartindustrie, en wie niet buigen wil, die barst. In Nederland realiseerde Elbers een productiviteitsverbetering; in Frankrijk staakte het duurbetaalde pilotenkorps een groot deel van de jaarwinst weg. Niet handig.

Crisis

Fast forward naar 2018. CEO Janaillac verslikte zich in een laatste stuiptrekking in een potje blufpoker met de Franse bonden en vertrok. Maar wie volgt ‘m op? Fransman Capron? Nope, te weinig ervaring in de industrie. Verder zoeken, dan. Vanuit Nederland werd Elbers’ kandidatuur aangemoedigd. Die had bij KLM immers wonderen verricht. Maar was – véél belangrijker – lichtblauw en Nederlands, dus dat ging er in Frankrijk niet in. Lastig, lastig, lastig.

Hè, hè…

En toen – uiteindelijk: Ben Smith. Voormalig tweede man van Air Canada en iemand die – zo blijkt – van aanpakken weet. In recordtempo volgden een nieuwe Franse cao, droeg hij vlees-noch-vis-sublabel Joon te grave en gloorde er weer iets van langetermijnvisie aan de horizon, te beginnen met een simpeler merkaanbod. Lang niet alles ging goed – Smith stelde van KLM geen B-merk te willen maken (hallo daar, roze olifant!) – maar over het algemeen: meer, grotere en belangrijke stappen vooruit dan de vijf jaar daarvoor zijn gezet.

Oh, oh…

En toen begon de nationale rel over de positie van Pieter Elbers. Begrijpelijke zorgen: als er één iemand het succes van KLM heeft bepaald de afgelopen jaren, is Elb… Pieter het. Het leverde tig-duizend steunbetuigingen, politieke bemoeienis tot op het allerhoogste niveau en tientallen berichten in de media op. Het liep met een redelijke sisser af. Zoals het persbericht van KLM vermeldde: Elbers blijft. Ohja, en Smith krijgt een positie in de raad van commissarissen van KLM, bleek in de kop van een onafhankelijker medium.

Maar dat was blijkbaar nog niet genoeg, want Nederland vergrootte “in het diepste geheim” haar aandeel in de luchtvaartgroep fors, naar 12%. Daar heeft ze niet heel veel aan, resulteerde in een pittige koersdaling en – vooral – kan wel eens resulteren in ruzie in de tent van de toch al lastig te besturen combinatie.

Eén woord: hypocrisie

En dat brengt me tot de kern. De vergelijking van toen en nu samenvatten kan ik niet anders dan met het woord hypocrisie. Dat blijkt al helemaal als je onderstaand videofragment bekijkt, waarin de eerder aangehaalde OR-voorzitter dreigt met stakingen en ander dramgedrag als KLM haar zin niet zou krijgen.

Tuurlijk: dit is politiek, dit is machtsvertoon, dit is voor de bühne. (En getuige het gejuich gaat die er lekker op.) Maar ziet zo’n man (of – by extension – de ondernemingsraad, bedrijfsleiding of het personeelsbestand) niet in dat als hij precies doet waarvoor ‘ie “de andere kant” ruim tien jaar heeft verketterd, het er dik inzit dat dat er dan verder ook precies hetzelfde uit gaat zien? Heel veel onrust, heel veel frustratie en heel veel verslonden topmannen – om uiteindelijk de realiteit onder ogen te moeten komen en dan tóch maar te buigen?

Met twee belangrijke verschillen: dat nu de kleinere van de twee partijen dwars ligt en dat Smith (zo blijkt ook uit zijn rvc-victorie) wél dingen voor elkaar krijgt.

Ik zou het wel weten.

Hoop op vertrouwen

En dat is dan ook wat ik KLM – aan de vooravond van haar 100 jarig bestaan – van harte gun. Nee, niet om alle tegenstand direct op te geven en de hele handel naar Parijs te verplaatsen, maar wél om de boksbeugels af te doen en met elkaar te gaan praten. Open en eerlijk. Aan een tafel in plaats van via de krant. Over zorgen en successen, belangen en bijdrages, tegenstellingen en balansen. Samen. Waar Smith luistert naar de Nederlandse kant van het verhaal, maar Elbers het KLM-personeel ook moet kunnen vertellen dat er dingen gaan veranderen.

Als KLM namelijk écht wil dat de luchtvaartgroep de goede kant op gaat – waar Smith voor wil gaan –, wordt het hoog tijd dat ze van haar high horse afkomt. Het is toch onze eer te na als we straks uitgerekend van die stakingsbeluste Fransen moeten horen dat dat dwarsliggen maar ‘ns over moet zijn…

Naschrift 1 (28/02, 14:52): Het Parool meldde vanochtend dat deze “aandelencoup” al sinds 2017 is voorbereid. Kort na de lunch kopt dezelfde krant “slag om KLM schaadt relatie met Parijs”, gevolgd door de conclusie dat Nederland de Franse opheft lijkt “te hebben onderschat”. Oh really…

Naschrift 2 (29/02, 07:21): “Frankrijk overweegt om herbenoeming Elbers tegen te werken”.

Geef een reactie